piątek, 12 sierpnia 2016

Preparaty witaminowo-mineralne dla kobiet w ciąży

Dzisiejszy artykuł będzie dedykowany wszystkim kobietom będącym w ciąży, a także tym, które dopiero planują powiększenie rodziny. :) Pojawienie się na świecie dziecka z reguły wywraca świat do góry nogami, ale zanim to nastąpi... mamy 9 miesięcy oczekiwania, czasami radosnego, czasami pełnego obaw o zdrowie maleństwa. 


Zawsze należy jednak będąc w ciąży pamiętać, że w naszym łonie rozwija się maleńka istota i musimy zadbać o to, aby 'niczego jej nie brakowało', :) czyli:
po pierwsze całkowita rezygnacja z używek typu papierosy, czy alkohol, a po drugie odpowiednio zbilansowana dieta. Jeśli chodzi o odżywianie - należy tutaj zachować zdrowy rozsądek - bo zarówno niedobór, jak i nadmiar pewnych składników może negatywnie wpływać na przebieg ciąży.

Dieta to jedno, druga kwestia to suplementacja witamin i minerałów w okresie ciąży. Oczywiście na aptecznych półkach preparatów z kategorii "witaminy dla kobiet w ciąży" znajdziecie całą masę, a więc wybór prosty nie jest. 

Zastanówmy się jednak najpierw... 

Czy stosowanie witamin i mikroelementów u kobiet w ciąży jest niezbędne..? 

Moja odpowiedź brzmi tak, ale...nie chodzi o stosowanie wszystkich witamin i do tego całej tablicy Mendelejewa. :) Żeby nie być gołosłownym - spójrzmy do rekomendacji Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego (2014).

Mamy trzy składniki, których suplementacja jest obligatoryjna, z racji na duże ryzyko występowania niedoborów w populacji. Warto jest zapamiętać. Jest to trio: kwas  foliowy, jod i witamina D3. 

1) Dlaczego Kwas foliowy?

Udowodniono, że niedostateczna podaż kwasu foliowego u potencjalnej przyszłej mamy zwiększa ryzyko wad ośrodkowego układu nerwowego, ale także wad serca, wad układu moczowego płodu oraz... powoduje wzrost ryzyka poronień, czy zakrzepicy. 
Właśnie dlatego Zespół Ekspertów Pierwotnej Profilaktyki Wad Cewy Nerwowej już od roku 1997 rekomenduje suplementowanie podczas ciąży 0,4 mg kwasu foliowego na dobę. Wtedy ryzyko wad cewy nerwowej zmniejsza się o 72%, a więc sporo. 

Jest jeszcze jedna istotna kwestia. Suplementację kwasu foliowego powinno się zacząć minimum 6 tyg przed zajściem w ciążę. Biorąc pod uwagę fakt, że spory odsetek ciąż w Polsce jest nieplanowanych, myślę, że warto to mieć na uwadze. 

Niedobór kwasu foliowego szkodzi dziecku, ale.. może zaszkodzić także ciężarnej i być przyczyną niedokrwistości megaloblastycznej (nieprawidłowe dojrzewanie krwinek czerwonych). W przypadku wspomnianej niedokrwistości dawka kwasu foliowego powinna być zwiększona, ale zwiększenie dawki należy także rozważyć u: kobiet stosujących wcześniej antykoncepcję hormonalną, leki przeciwpadaczkowe, palących i otyłych. To wszystko jednak pod kontrolą lekarza.

Jest jeszcze jedna istotna kwestia odnośnie kwasu foliowego. Szacuje się, że około 30-40% osób w populacji europejskiej wykazuje obniżoną aktywność enzymu MTHFR, który bierze udział w metabolizmie kwasu foliowego. Wtedy jest problem z przyswojeniem kwasu foliowego i dawka 0,4 mg może okazać się za mała. Wskazane jest wówczas uzupełnienie suplementacji za pomocą aktywnych folianów. 

Najlepiej wybrać więc taki preparat, który zawiera nie tylko kwas foliowy, ale także aktywne foliany. Nigdy bowiem nie wiadomo, czy nie znajdujemy się w tych pechowych 30%. 

2) Dlaczego witamina D3?

O roli witaminy D pisać by można wiele, ale co istotne wspomaga ona prawidłowy rozwój kości u dziecka, reguluje gospodarkę wapniowo-fosforanową. Udowodniono także, że obniża ona ryzyko występowania bakteryjnego zapalenie pochwy, które koreluje często z niektórymi powikłaniami ciąży.  Co mówią eksperci PTG..?

Witamina D3 powinna być stosowana u kobiet planujących ciążę i ciężarnych w dawce 2000 jm na dobę

3) Dlaczego jod?

Obniżona podaż jodu może być przyczyną powstania wola tarczycowego u ciężarnej i zwiększa ryzyko niedorozwoju umysłowego u dziecka. Czasami następstwem tego jest uszkodzenie ośrodkowego układu nerwowego, niedosłuch, czy głuchota noworodków. 

Ponadto niedoczynność związana z niedoborem jodu u ciężarnej może zwiększać ryzyko poronienia, bądź porodu przedwczesnego.

Aktualnie zalecana dawka dobowa jodu dla kobiet planujących ciążę i ciężarnych to 200 mikrogramów jodu na dobę.

Tyle mówią rekomendacje. Ja ze swej strony dodam, że jeśli ktoś ma wcześniej zdiagnozowany problem z tarczycą, powinien być zarówno przed, jak i w trakcie ciąży pod kontrolą lekarza endokrynologa. Najlepiej z nim też skonsultować stosowanie i dawkę jodu. 

Przeprowadziłam wnikliwą analizę preparatów dostępnym na rynku aptecznych i w większości dawka jodu jest zgodna z rekomendacjami. Jest jeden preparat "Elevit pronatal", który jodu nie zawiera w ogóle. Jest to też chyba jedyny preparat o statusie leku, a nie suplementu. 

Tyle o tych podstawowych trzech składnikach. W rekomendacjach wymieniono także składniki, które należy suplementować w zależności od stopnia ryzyka i istniejącego niedoboru. Jest to: żelazo, magnez oraz wielonienasycone kwasy tłuszczowe ( w tym DHA).

- Dlaczego i kiedy  żelazo?

Niedobór żelaza u ciężarnej może powodować nie tylko uczucie zmęczenia, ale także zwiększać ryzyko porodu przedwczesnego. Oczywiście o suplementacji żelaza nie decyduje się ot tak, tylko na podstawie wyników badań.

I uwaga! Zgodnie z rekomendacjami u ciężarnych z niedokrwistością wskazane jest suplementowanie żelaza, ale po ukończeniu 8 tygodnia ciąży. Dawkę ustala lekarz. Dlaczego po ukończeniu 8-mego tygodnia..? Bo wysokie stężenie żelaza w płynie pęcherzykowym może w początkowym okresie niekorzystnie wpływać na zarodek i spowodować wzrost ryzyka wad rozwojowych.

Rekomendowana dawka żelaza to minimum 18 mg przed ciążą (jeśli istnieją czynniki ryzyka niedokrwistości) oraz 26-27 mg podczas ciąży

- Dlaczego i kiedy wielonienasycone kwasy tłuszczowe?

Wielonienasycone kwasy tłuszczowe (PUFA) są składnikami błon fosfolipidowych (m.in. siatkówki oka i układu nerwowego). Prawidłowa zawartość PUFA  w diecie matki wpływa na rozwój układu nerwowego płodu,  w szczególności mózgu i wzroku, wpływa na prawidłowy rozwój ostrości widzenia. Odpowiednia podaż kwasów omega-3 zmniejsza  także ryzyko porodu przedwczesnego, czy depresji poporodowej u matki, a poprawia rozwój psychomotoryczny dziecka. Warto więc zadbać o to, aby maluszek miał kwasów omega-3 pod dostatkiem. :) 

Zdecydowanie najważniejszy jest kwas DHA (dokozaheksaenowy). Źródłem kwasu DHA w diecie są tłuste ryby morskie, owoce morza i algi morskie. Jak wiadomo nie jadamy ich wiele, poza tym wiele mówi się o toksyczności ryb morskich z racji na metale ciężkie. 

Rekomendacje ginekologów mówią o tym, że w przypadku niskiego spożycia ryb kobiety w ciąży powinny przyjmować co najmniej 600mg DHA dziennie. Jeśli jest duże ryzyko porodu przedwczesnego - dawka ta powinna być zwiększona do 1000mg DHA dziennie

Jak popatrzymy na preparaty dla ciężarnych - dawki DHA są różne, często za małe. 
Przykładowo: "Pharmaton Matruelle" w 1 kapsułce 150 mg DHA, "Vita-miner prenatal+DHA" w 1 kapsułce 220 mg DHA. 
Poza tym należy zwracać uwagę także na pochodzenie kwasu DHA zawartego w preparacie. Na pewno bezpieczny jest kwas DHA z małych ryb i alg.

- Dlaczego i kiedy magnez..?

Magnez reguluje przewodnictwo nerwowo - mięśniowe i wpływa na kurczliwość mięśni. Suplementacja u ciężarnych wskazana jest wtedy kiedy obserwuje się objawy jego niedoboru. Z reguły o suplementacji i stosowanej dawce decyduje lekarz prowadzący ciążę. 

Dodam tylko, że najczęściej konieczne jest stosowanie magnezu jako osobnego preparatu. W preparatach łączonych jeśli magnez występuje, to raczej w małej dawce i raczej w postaci tlenku magnezu o kiepskiej wchłanialności.

Najczęściej polecane przez ginekologów i wybierane przez ciężarne preparaty z magnezem to "Magne B6" albo "Asmag forte". Zdecydowanie łatwiejszy do przełknięcia jest "Magne B6", bo tabletki są powlekane, :) ale ma w składzie też witaminę B6 i przy częstym stosowaniu można ją teoretycznie przedawkować. 

Tyle mówią rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego, ale pewnie i tak zapytacie...

Jaki preparat witaminowo-mineralny wybrać..? 

Na to pytanie nie ma jednoznacznej odpowiedzi, ale na pewno:

1) W ciąży należy zdrowo się odżywiać i spróbować dostarczyć jak najwięcej składników witaminowych i mineralnych z pożywieniem, czyli.. regularne posiłki, duża ilość warzyw i owoców, unikanie żywności wysoko przetworzonej.

2) Nie należy kierować się zasadą 'im więcej tym lepiej' i polować na preparat, który będzie miał najbardziej bogaty skład. 

Ważne, aby dostarczyć te składniki, które są naprawdę niezbędne: kwas foliowy, witamina D3 i jod oraz zakładając niskie spożycie ryb: od II trymestru kwas DHA (w odpowiedniej dawce). 

3) Dobrze jest stosować taki preparat który poza kwasem foliowym, będzie zawierał także aktywną postać folianów. 

4) Uwaga na witaminę A. Jej przedawkowanie może spowodować wady twarzoczaszki, wodogłowie, małogłowie i wady układu krążenia. Z racji na to, że jej niedobory występują rzadko, bezpieczniej wybrać suplement bez witaminy A albo z jej prekursorem beta-karotenem. Jest mniej toksyczny. 

5) Warto zwrócić uwagę na pochodzenie kwasu DHA w preparacie ( bezpieczny z alg morskich hodowanych w kontrolowanych warunkach).

Przeglądając apteczne półki super idealnego preparatu nie udało mi się znaleźć. Na pewno niezbędne trio: kwas foliowy ( i aktywne foliany), witamina D3 oraz jod w rekomendowanych dawkach zawierają takie suplementy jak "Omegamed Optima", "Omegamed Optima Forte", "Pregna PLUS", tylko.. zawierają one też żelazo w dość dużych dawkach. W późniejszym etapie ciąży jak najbardziej, ale do 8-mego tygodnia ciąży ....lepiej uważać z tym żelazem. 

Warto również przeczytać:

Przeziębienie w ciąży

Leki w ciąży


Kwas foliowy


31 komentarzy:

  1. Dzień dobry, może Pani podzielić się swoją opinią nt Potazku? Czy dobrze się wchłania (to chlorek potasu)?
    Kardiolog mi przepisał na problemy z sercem (kołatania i tachykardia). Pozdrawiam.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Są to kapsułki o zmodyfikowanym uwalnianiu- taka sama postać jak lek na receptę "Kaldyum". Dawka jest duża. Natomiast Potazek to suplement diety. Najlepiej by było jakby Pani przy występujących już dolegliwościach z sercem stosowała potas jako lek: Kalipoz lub Kaldyum.

      Usuń
    2. Zasugeruję to lekarzowi za parę miesięcy na wizycie, dziękuję.

      Usuń
  2. Ja mam pytanie ws. jodu. Choruję na Hashimoto, chodzę na zmianę do dwóch endokrynologów - jeden mówi, że w ciąży powinno się brać jod, drugi, że nie. Komu wierzyć?:]

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Ja niestety endokrynologiem nie jestem. Jestem tylko farmaceutą. Z tego co mi wiadomo, zapalne choroby tarczycy jak Hashimoto nie są przeciwwskazaniem do stosowania profilaktyki jodowej u ciężarnej. Niektórzy uważają, że nie należy suplementować jodu u ciężarnej z Hashimoto, z racji na to fakt iż Hasmimoto jest chorobą autoimmunologiczną, jod może nasilać reakcje immunologiczne, ale... wiem że uznani endokrynolodzy są zdania, że jod stosowany w dawkach suplementacyjnych, w preparatach nieorganicznych ma niewielkie albo żadne działanie nasilające reakcje immunologiczne. I dla dobra płodu należy go suplementować.

      Usuń
  3. I czy w razie przeziebienia o jakies lekarstwo na gardlo mozna poradzic sie ginekologa czy moge dany preparat brac???

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Jak najbardziej- może Pani pytać w takich kwestiach swojego lekarza ginekologa:) natomiast z doświadczenia wiem, że nie zawsze znają oni preparaty typowo dla ciężarnych, zwłaszcza te o statusie OTC ( bez recepty). Zawsze może Pani także pytać w aptee:) Farmaceuci z reguły wiedzą co można i w którym trymestrze.

      Usuń
  4. W 7 tyg ciazy mam chrypke, swedzi mnie i kluje w gardle i czuje przy przelykaniu zalegajaca flegme. Czy cos z domowych sposobow jest godnych polecenua na takie cos badz cos aptecznego? Prosze o odpowiedz. Uwielbiam Pani blog. Teraz dla mnie sa najwazniejsze wszelkie wskazowki odnosnie ciazy. A moze jest jakis sposob na uodpornienie organizmu w ciazy? Biore witaminy z wszystkimi cennymi skladnikami co Pani pisala ale zapomnialam doktora zapytac co z odpornoscia w ciazy, jak ja wzmocnic bo zaczynam ciaze a przede mna najgorszy okres przeziebien jesienno zimowy. Dodatkowo mam przedszkolaka w domu wiec co chwila cos przynosi do domu. I kiedy 5latkowi mojemu zaczac podawac tran czy juz mozna xzy blizej jesieni?

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Witam serdecznie:) Ja myślę, że na chrypkę i drapanie w gardle najlepsza będzie "Isla" - polecam wersję porzeczkową. Jest to preparat bezpieczny dla ciężarnych:) Gdyby ból gardła się nasilił, można dodatkowo zastosować Tantum verde aerozol. Jeśli chodzi o samo wzmocnienie odporności- najlepsze będą spacery na świeżym powietrzu oraz zdrowa dobrze zbilansowana dieta bogata w warzywa i owoce:) Nie ma co faszerować się chemią. Natomiast w okresie zimowym można na wieczór wypijać np ciepłą herbatkę z sokiem malinowym ( najlepiej takim własnej roboty). Jeśli będzie Pani czuła, że coś się zaczyna dziać- polecam mleko z masłem, miodem i czosnkiem. Smakuje okropnie, ale ja całą ciążę się tak leczyłam i skutkowało. Zdecydowanie lepiej niż popularny syrop Prenalen, po którym bolał mnie żołądek.
      Jeśli chodzi o podawanie tranu- myślę, że od września można podawać:)

      Usuń
    2. A to mleko z maslem i miodem czosnkiem to na xo jest konkretnie? Na przeziebienie czy na gardlo teZ wspomagajaco na noc??? Dziekuje za porady. Sa dla mnie cenne.

      Usuń
    3. No tak ogólnie wzmacniająco przy przeziębieniu:)

      Usuń
  5. Dzień dobry, a czy mogłaby Pani wypowiedzieć się na temat suplementu femibion natal 2 plus (zdrowa ciężarna i ciąża 23 tydzień)

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dużo składników witaminowo-mineralnych. Niekoniecznie ich stosowanie ma uzasadnienie. Dawka witaminy D3 za mała i niezgodna z rekomendacjami. Mało DHA przy dawkowaniu 1 kaps na dobę.

      Usuń
  6. Dzień dobry, mi od początku ciąży lekarz zalecił przyjmować SYMNATAL PRO BABY firmy SymPhar. Czy mogłaby Pani wypowiedzieć się na temat tego suplementu? Obecnie jestem w 27 tygodniu ciąży i po przeczytaniu Pani artykułu zastanawiam czy może lepiej zmienić suplement, na któryś z podanych tu przykładów? Pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Nie chcę tutaj podważać kompetencji lekarza. Na pewno za mała dawka witaminy D3, a ona jest bardzo ważna. Na minus duża ilość substancji pomocniczych. Preparat nie ma DHA, więc pytanie czy suplementuje Pani je osobno..? No i witamina A, a ona dość kontrowersyjna jest. Dodatkowo masa składników nie do końca potrzebnych np magnez jako tlenek magnezu- nic nie zdziała, bo się nie wchłonie.

      Usuń
    2. Bardzo dziękuję za odpowiedź. Kupiłam preparat Omegamed Optima Forte i od tygodnia stosuję zamiast poprzedniego suplementu. Przy Symnatalu dodatkowo lekarz polecił mi przyjmować D-Vitum Forte 2000 j.m., jedną kapsułkę dziennie, ale niestety o suplementacji DHA nie wspomniał, więc nie stosowałam:( Na szczęście trafiłam na Pani bloga, szkoda tylko, że nie wcześniej. Jeszcze raz bardzo dziękuję za cenne porady:) Pozdrawiam

      Usuń
    3. Kwasy DHA są bardzo ważne dla rozwoju układu nerwowego. Nie ma co szaleć z nimi już od początku ciąży, ale w 2-3 trymestrze jak najbardziej.

      Usuń
  7. A co Pani myśli na temat preparatu Femibion? W wersji 1 ma wymagane składniki w prawie idealnych dawkach. Tylko witaminę D3 należy suplementować oddzielnie.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Dodatkowo w tekście pojawiła się nieścisłość. Istnieje preparat OmegaMed Optima Start bez żelaza.

      Usuń
    2. Femibion natal 1- rzeczywiście prawie idealne dawki, nieco za mało jodu. . Ale do niedawna w rekomendacjach było 150 ug, więc można założyć, że Ok. Na plus aktywna forma folianów. Na pewno dodatkowo należałoby suplementować wit D3. No i niektóre składniki in plus, niekoniecznie potrzebne, ale nie zaszkodzą:)

      Usuń
    3. Jeśli chodzi o Omegamed Optima start- umknął mi przy pisaniu posta:) Dziękuję za uwagę- postaram się zmodyfikować tekst:)

      Usuń
  8. Dzień dobry. Czy może Pani polecić mi czym suplementować dietę? Jestem w 13tym tygodniu ciązy. Przyjmuję magnez, wapń i vit d3 (1000)no i kwas foliowy. Lekarz wspomniał o dodatkowej suplementacji ale nie polecił nic konkretnego. Przy okazji jestem wegetarianką.
    Pozdrawiam
    Ania

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Wapń nie jest rekomendowany w każdym przypadku:) wystarczy uzupełniać go w diecie. Jeśli chce mieć Pani zgodne dawki z rekomendacjami to w 13 tym tyg można wybrać preparat Omegamed optima ( vel optima forte). Jeśli chce Pani coś tańszego to np Mama premium z Doppelherz. Wtedy nie ma już konieczności stosowania osobno wit D3 i kwasu foliowego.

      Usuń
    2. Przepraszam- przeoczyłam informację, że jest Pani wegetarianką. W takim razie może Solgar "Witaminy i minerały prenatalne"..? Trzeba by było dodatkowo stosować wit D3 1000jm, oraz DHA.

      Usuń
  9. Witam. Karmię piersią córkę 13 miesięcy, biorę raz dziennie Pharmaton Matruelle. Czy jest on za słaby? Lepiej zamienić na inny? Jak tak to jaki Pani poleca? Dziękuję bardzo.

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Spokojnie. Przy karmieniu konkretne dawki nie mają aż takiego znaczenia. Pharmaton będzie OK. Dobrze jest też zdrowo się odżywiać:)

      Usuń
  10. Witam
    Za tydzień rozpoczynam 3 trymestr ciąży. Biorę raz dziennie Femibion Natal Classic i Omega Med Pregna oraz 2 razy dziennie Chela-Mag B6 Czy nie powinnam zamienić ktoregos z tych preparatów na cos z bogatszym skladem? Dziękuje i pozdrawiam

    OdpowiedzUsuń
    Odpowiedzi
    1. Myślę, że nieco za mało witaminy D3. Poza tym Ok. Jeszcze zamieniłabym Chela-Mag B6 na jakiś lek: Magne B6, Asmag forte.

      Usuń
  11. Mnie się podoba Ladee Vit tylko mało troche ma kawasów dha, czy mozna do niego doołozyć np. Pregna 250 dha czy to juz przesada?

    OdpowiedzUsuń

Powiadomienia o nowych wpisach :)