Oparzenia skóry jak sobie z nimi radzic?

Jak postępować przy drobnych oparzeniach skóry?

Oparzenia skóry należą do jednych z najczęstszych urazów, z jakimi mamy do czynienia w codziennym życiu. Gorąca herbata wylana nieostrożnie na rękę, zbyt długie przebywanie na słońcu podczas letnich wakacji, czy dotknięcie rozgrzanego garnka w kuchni - każdy z nas przynajmniej raz znalazł się w takiej sytuacji. Na szczęście drobne oparzenia, choć bolesne i nieprzyjemne, w większości przypadków można skutecznie leczyć samodzielnie w warunkach domowych. Wiedza o tym, jak właściwie zareagować w pierwszych minutach i godzinach po urazie, ma jednak kluczowe znaczenie - błędne postępowanie może bowiem pogłębić uszkodzenie skóry, spowolnić gojenie, a nawet doprowadzić do zakażenia rany. W tym artykule podpowiem, jak prawidłowo postępować zarówno w przypadku drobnych oparzeń termicznych, jak i powszechnych, choć często lekceważonych, oparzeń słonecznych.

Oparzenia termiczne

Pierwszą i najważniejszą czynnością po oparzeniu jest usunięcie odzieży, biżuterii i ewentualnych zanieczyszczeń z okolicy rany (pod warunkiem, że nie przywarły do rany), a następnie jej schłodzenie. Najlepiej stosować chłodną (nie lodowatą!) wodę z kranu lub gazę nasączoną wodą o temperaturze około 12°C przez maksymalnie 30 minut. Należy bezwzględnie unikać lodu i lodowatej wody - paradoksalnie mogą one nasilić ból i pogłębić uszkodzenie tkanek.

Ranę należy przemyć łagodnym mydłem i wodą z kranu - nie ma potrzeby stosowania specjalnych środków odkażających, takich jak jodopowidon, które mogą wręcz spowalniać gojenie. Jeśli na ranie pojawiły się pęcherze, małe i nieuszkodzone (do 2 cm) należy pozostawić nienaruszone. Pęknięte pęcherze należy oczyścić i usunąć luźną skórę, a ranę przykryć jałowym opatrunkiem.

W przypadku powierzchownych oparzeń zazwyczaj wystarczy zastosowanie bezzapachowego kremu nawilżającego lub preparatów zawierających dekspantenol, lub aloes. Przy głębszych oparzeniach wskazane jest założenie opatrunku z gazą nieprzywierającą i miejscowym antybiotykiem. Nie należy natomiast stosować miejscowych sterydów - mogą zwiększać ryzyko zakażenia i hamować gojenie.

Jeżeli oparzeniu uległy palce, należy owijać je indywidualnie, aby zapobiec zrastaniu się skóry. W trakcie gojenia często pojawia się świąd – można go łagodzić doustnymi lekami przeciwhistaminowymi oraz kremami nawilżającymi.

Postępowanie przeciwbólowe

Ból można skutecznie uśmierzać paracetamolem lub ibuprofenem, stosując je naprzemiennie i regularnie, a nie tylko gdy ból ulega nadmiernemu nasileniu. Warto wziąć lek co najmniej 30 minut przed planowaną zmianą opatrunku. Przez pierwsze kilka dni po urazie pomocne jest również uniesienie oparzonej kończyny powyżej poziomu serca - zmniejsza to ból i obrzęk.

Oparzenia słoneczne

Oparzenie słoneczne to rodzaj oparzenia termicznego wywołanego promieniowaniem UV, które - choć często traktowane jako błahe - może być poważnym urazem skóry. Przy łagodnym i umiarkowanym oparzeniu słonecznym (zaczerwienienie, ból, nadwrażliwość skóry) postępowanie jest przede wszystkim objawowe.

Analogicznie jak przy oparzeniach termicznych, ulgę przynoszą zimne okłady, żele na bazie aloesu, a także kremy lub pianka z dekspantenolem, które łagodzą ból i dyskomfort. Na nieuszkodzoną skórę można stosować łagodne emolienty. Jeśli pojawiły się pęcherze, należy delikatnie oczyścić je łagodnym mydłem i wodą, przykryć wilgotnym opatrunkiem, zachowując jednak pęcherz nietknięty - jego usunięcie spowalnia gojenie.

Miejscowe kortykosteroidy nie przynoszą istotnych korzyści w leczeniu oparzeń słonecznych i nie są zalecane. Badania naukowe nie potwierdziły ich skuteczności w redukcji bólu ani skróceniu czasu gojenia.

Leczenie przeciwbólowe

Podstawą leczenia bólu i stanu zapalnego są doustne niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ). Ibuprofen w dawce 400 mg (u dorosłych) stosuje się trzy do czterech razy dziennie przez 24 - 48 godzin - najlepiej rozpocząć leczenie jak najwcześniej po pojawieniu się pierwszych objawów.

O czym należy pamiętać?

Oparzenie słoneczne jest stanem samoograniczającym się i zazwyczaj ustępuje samoistnie w ciągu kilku dni, jednak prawidłowe postępowanie znacząco przyspiesza ten proces i zmniejsza ryzyko powikłań.

Kiedy koniecznie zgłosić się do lekarza?

Zarówno w przypadku oparzenia termicznego, jak i słonecznego, gdy oparzenie jest rozległe, głębokie, dotyczy twarzy, dłoni, stóp, krocza lub dużych stawów, gdy pojawiają się objawy zakażenia (zaczerwienienie, narastający ból, gorączka) lub gdy ból jest trudny do opanowania domowymi środkami.

Drobne oparzenia termiczne i słoneczne, choć bolesne i nieprzyjemne, rzadko stanowią poważne zagrożenie. Właściwa pielęgnacja od pierwszych chwil po urazie sprawia, że skóra szybko się regeneruje, a sam incydent zazwyczaj nie pozostawiają po sobie żadnego śladu.

Autor: mgr farm Jakub Sroka